Cofnięcie zgody na dział spadku

Umówiliśmy się z bratem, że dokonamy zgodnego działu spadku i zniesienia współwłasności mieszkania po mamie przed sądem w ten sposób, że ja stanę się jedynym właścicielem mieszkania bez obowiązku spłaty brata. Tak też zrobiliśmy. Kilka dni po wydaniu postanowienia działowego przez sąd brat zmienił zdanie i powiedział, że jednak chce przyjąć spłatę, a w sprawie występował bez adwokata i będzie wnosił apelację. Czy Sąd może zmienić postanowienie i orzec teraz obowiązek spłaty?

Zgoda brata na zaproponowany sposób zniesienia współwłasności może być odwołana i to bez podania przyczyny do rozprawy poprzedzającej wydanie postanowienia działowego. Natomiast w postępowaniu apelacyjnym można odwołać skutecznie taką zgodę tylko wówczas, jeśli się wykaże, że zaszły nowe okoliczności, które uzasadniają wycofanie udzielonej zgody. Taką okolicznością z pewnością nie może być to, że brat występował bez profesjonalnego pełnomocnika, skoro posiadał rozeznanie w tym, czego dokonywał przed sądem. Obecnie to na bracie będzie spoczywał ciężar udowodnienia, że zaistniały nowe okoliczności, których nie mógł przedstawić w postępowaniu przed sądem I instancji. Co do zasady sąd ma bowiem obowiązek uwzględnienia zgodnego wniosku współwłaścicieli co do sposobu zniesienia współwłasności, jeżeli jest on zgodny z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz nie narusza w sposób rażący interesu uprawnionych. Sąd wydając postanowienie musi z urzędu zbadać, czy nie zachodzą ww. przesłanki negatywne. Skoro sąd wydał postanowienie, to najprawdopodobniej zbadał te okoliczności i nie dopatrzył się żadnych przeciwwskazań.

Podsumowując: odwołanie zgody brata na etapie postępowania apelacyjnego nie jest dopuszczalne niejako „automatycznie”. Brat zobowiązany jest do udowodnienia braku winy swojego zaniechania i musi przekonać sąd odwoławczy, że z konkretnych powodów nie mógł powołać danych faktów czy dowodów przed sądem I instancji. Jeżeli brat nie udowodni żadnej z ww. przesłanek, sąd odwoławczy oddali apelację brata.