Określenie właściwego ułamka wyznaczającego wielkość zachowku

Po ustaleniu udziału spadkowego jaki przypadałby uprawnionemu gdyby dziedziczył z ustawy, należy określić, jaki ułamek tego udziału będzie stanowił podstawę do określenia wysokości zachowku. Zachowek należy się w wielkości 2/3 lub połowa udziału spadkowego, należnego przy spadkobraniu ustawowym.

Dla kogo 2/3, a dla kogo połowa wartości udziału?

Zachowek w wielkości 2/3 wartości udziału spadkowego przysługuje :

  • małoletnim – tzn. osobom, które w chwili śmierci spadkodawcy nie miały ukończonych 18 lat, ani nie zawarły związku małżeńskiego przed ukończeniem 18 roku życia (co spowodowałoby uznanie za pełnoletniego),
  • trwale niezdolnym do pracy – ta przesłanka nie została w kodeksie cywilnym zdefiniowana. Trwała niezdolność do pracy musi zostać przez uprawnionego udowodniona i można to czynić wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, jak np. orzeczenia lekarskie, opinia biegłego. Musi to być niezdolność całkowita i trwała, a zatem nieodwracalna.

UWAGA:
Przesłanka małoletniości bądź trwałej niezdolności do pracy musi istnieć w chwili otwarcia spadku, tj. śmierci spadkodawcy.

Zachowek w wielkości połowy wartości udziału spadkowego należy się pozostałym osobom uprawnionym do zachowku, tzn. nie będącym małoletnimi lub trwale niezdolnymi do pracy.

UWAGA:
Wartość udziału spadkowego oblicza się odrębnie dla każdego uprawnionego.

Przykład:
Piotr Wiśniewski zmarł 20 września 2013 r. pozostawiając dwóch synów: 20-letniego i 14-letniego. Całość majątku zapisał w testamencie swojej partnerce.
Zachowek Wykres 25Synowie Piotra Wiśniewskiego mogą domagać się zachowku o wartości:

  • 20-letni syn połowę przypadającego mu udziału spadkowego,
  • 14-letni syn 2/3 przypadającego mu udziału spadkowego (ponieważ jest małoletni).